دیسک کمر و روش های درمان

متاسفانه دیسک کمر امروزه آنقدر شایع شده که گاهی در بین جوانان هم یافت میشود. دیسک کمر اگر به موقع درمان نشود ممکن است خطرات جدی به بار آورد. شاید درمان قطعی برای دیسک کمر تاکنون وجود نداشته باشد اما مصرف بعضی داروها و انجام ورزش های مناسب و در آخر عمل جراحی؛ صد البته با تشخیص پزشک، می تواند راه های خوبی برای رفع درد های ناشی از آن باشد.

دیسک کمر و روش های درمان

دیسک کمر یک نوع بیماری برای کمر محسوب میشود. میتوان دیسک کمر را اینطور تعریف کرد که قسمت مرکزی یا هسته دیسک در رفته و بیرون زده میشود. که به صورت پارگی های کوچک مانند شیارهای باریک در اطراف آن ایجاد میشود. وقتی این در رفتگی ها به ریشه های عصبی در پشت دیسک فشار وارد کنند باعث ایجاد دردهای شدیدی میشوند که به این اتفاق و دردهای آن در اصطلاح دیسک کمر میگویند.

ساختار ستون فقرات:

ستون فقرات سه قسمت اصلی دارد: گردن، قسمت پشت یا همان قفسه سینه تا کمر و در نهایت از کمر به پایین. دو ناحیه گردن و کمر بیش از سایر مناطق در معرض درد و بروز بیماری ها خواهد بود. در مورد گردن چون وزن سر و در مورد کمر هم چون قسمت عمده وزن بدن را تحمل می کند در نتیجه بیشتر مورد حمله بیماریها قرار دارند.این ستون فقرات از یک سری جسم مهره ای که اجسام استخوانی و بسیار مهم هم می باشند تشکیل شده است. این قطعات استخوانی از بالا تا پایین بر روی هم سوار شده اند و بین آنها غضروف هایی وجود دارد، این غضروف بین مهره ای را دیسک می نامند. دیسک تنها در کمر نیست بلکه ما دیسک گردن، دیسک ناحیه ستون فقرات و در نهایت دیسک کمر را داریم. پس همه ی ما دیسک را داریم و بطور طبیعی باید در بدن ما باشد، اما در صورتی که این دیسک پاره بشود یا بیرون زده شود بیماری رخ می دهد.

اما شاید این سوال پیش بیاید که چرا ستون فقرات یک پارچه نیست و دیسک های مختلفی را داریم؟ علت تفاوت در دیسک ها همچون دیسک کمر به دلیل این است که اسکلت بدن ما بتواند اجازه حرکت را داشته باشد. اگر یکپارچه باشد دیگر انعطافی در بدن ما مشاهده نخواهد شد و همه به شکل افراد عصا قورت داده راه خواهیم رفت.

دیسک کمر به دو قسمت تقسیم می شود:

 الف: قسمت ژلاتینی مرکزی که حالت آب مانند دارد.

 ب: در اطراف قسمت ژلاتینی هفت لایه وجود دارد که لایه های فیبری بوده و با امتدادهای عمود بر هم قرار دارند تا حداکثر مقاومت را به این غضروف بدهند. زیرا تمام فشارهای فیزیکی که به ما وارد می شود را همین غضروف تحمل خواهد کرد.

اگر این هفت لایه پاره بشوند منجر به بیرون زدگی مایع ژلاتینی خواهند شد که همان پارگی به دیسک کمر معروف است.

اغلب در رفتگی دیسک کمر بین مهره های 4 تا 5 کمری رخ می دهد.

پارگی دیسک کمر انواع مختلفی دارد:

پارگی نسبی که 2 الی 3 لایه پاره می شود و در این صورت مایع ژلاتینی کاملا بیرون نمی آید، در نتیجه ما بیرون زدگی یا تورم دیسک را خواهیم داشت.

پارگی هر هفت لایه است که قسمت ژلاتینی بطور کامل بیرون می آید. اگر این اتفاق رخ دهد می تواند روی ریشه های عصب سیاتیک و حتی نخاع درد و فشار وارد آورد که این درد برای فرد غیر قابل تحمل خواهد بود.

نکته بسیار مهم :

دیسک بین مهره ها، جسم دایره ای مانند است که در پشت آن نخاع و ریشه های نخاعی جای گرفته است، اگر از پشت بیرون زدگی دیسک کمر را داشته باشیم فشار بر روی عصب سیاتیک وارد می شود ولی اگر از جلو بیرون بزند ارگان حساسی در جلوی آن قرار ندارد در نتیجه فرقش این است که درد دارد اما درد تیر کشنده در پا وجود ندارد. این دیسک ها از پشت، جلو و اطراف توسط یک سری لیگامان در حال حمایت است، تنها قسمتی که حمایت نمی شود ناحیه پشتی خارجی خواهد بود که اتفاقا در نزدیکی ریشه های عصب قرار دارد. اگر به این ناحیه فشار بیاید به صورت درد سیاتیک که واقعا درد وحشتناکی است تظاهر می کند.

حتما بخوانید :   رابطه سزارین و اضافه وزن نوزاد

ریشه های عصبی مختلفی اطراف دیسک کمر را فرا می گیرد که درد را به عصب سیاتیک منتقل می کند. ریشه های عصبی از کمر به عصب سیاتیک متصل خواهند شد و به همین دلیل درد ممکن است از کمر تا نوک پا به صورت تیر کشنده حس شود. هر ریشه درد را به یک ناحیه از کمر به پایین انتقال می دهد.

در صورتی که درگیری ریشه های عصبی یک و دو باشد درد فقط در کشاله ی ران، درگیری ریشه های سه و چهار درد را به حوالی زانو منتقل می کند و در صورتی که درگیری ریشه های عصبی پایین تر را داشته باشیم درد به ساق و کف پا انتشار پیدا می کند.

گزگز، مور مور و درد مربوط به قسمت حسی عصب سیاتیک است. اما عدم توانایی در حرکت یا ضعیف شدن انگشت شست پا و یا عدم توانایی در راه رفتن بر روی پنجه یا پاشنه پا مربوط به اختلال در بخش حرکتی عصب سیاتیک می باشد. 

عوامل موثر بر پارگی دیسک کمر و پیشگیری از آن:

به قسمت ژلاتینی دیسک کمر خونرسانی صورت نمی گیرد و تنها از طریق انتقال آب و اکسیژن موجود در آن جابجا می شود. اما تنها به یک سوم از قسمت فیبری دیسک که شامل هفت لایه است خونرسانی صورت می گیرد. پس نتیجه می گیریم که برای دیسک خونرسانی و تغذیه مناسبی وجود ندارد. تنها از راه انتشار گاز اکسیژن، گلوکز و…است که خونرسانی برای دیسک و در پی آن تغذیه دیسک اتفاق می افتد. جالب است بدانید که فشارهای مکرری که به دیسک کمر وارد می شود و دوباره برداشته می شود همانند یک تکه ابر این انتشار را تسهیل می کند. یعنی در صورتی که ما فشار مداوم به یک ناحیه وارد نکنیم مثلا طولانی مدت در یک جا ننشینیم (همانند رانندگان وسایل نقلیه بزرگ) تغذیه دیسک به خوبی صورت میگیرد و هیچ مشکلی برای دیسک کمر ما پیش نمی آید اما در غیر این صورت از داخل شکننده می شود و اگر یک فشار ناگهانی به آن وارد شود می تواند عواقب جبران ناپذیری را به دنبال داشته باشد.

در 30 سال گذشته عمده علت پارگی دیسک کمر بلند کردن اجسام سنگین بخصوص در جوانان بوده، اما امروزه از دلایل پارگی دیسک نشستن های طولانی مدت، رانندگی برای مسافت طولانی و سکون بیش از حد در یک حالت، عامل اصلی این پارگی در دیسک کمر می باشد. این وضعیت سکون برای کارمندان، رانندگان، دانشجوها و بچه های پشت کنکوری به وفور دیده می شود که هشداری برای آنها محسوب خواهد شد.

حتما بخوانید :   مهمترین نکاتی که درباره سزارین باید بدانید

توصیه می شود برای جلوگیری از پارگی دیسک کمر هر 1 ساعتی که به صورت مداوم در یک جا نشسته ایم بلند شویم و برای مدت 3 الی 4 دقیقه راه برویم تا این فشار برداشته شود.

درمان پارگی دیسک کمر:

درمان برای پارگی دیسک کمر به صورت پلکانی پیش می رود یعنی ما به یکباره به سراغ جراحی نمی رویم. درمان حاد پارگی دیسک کمر در صورتی که داروی مناسب و درمان مناسب صورت گیرد معمولا در عرض دو هفته رفع خواهد شد. اگر در عرض این دو هفته بهبود حاصل نشد باید به پزشک مراجعه شود.

  اگر برای اولین بار است که کمر درد خفیفی دارید نیازی نیست به نزد پزشک بروید بلکه یک مسکن، کیسه آب گرم و کمی استراحت حال شما را بهبود می بخشد. زیرا بیش از نیمی از کمردردهایی که اتفاق می افتد ربطی به پارگی دیسک کمر ندارد و مربوط به اسپاسم عضلات، رگ به رگ شدن عضلات و تاندون ها، مشکلات مفاصل کوچک کمر می باشد.

اما توجه داشته باشید:

کمردردی که همراه با بی اختیاری ادرار و مدفوع، بی حسی ناحیه ی نشیمنگاه، ضعف عضلات پا باشد به عنوان اورژانس برای دیسک کمر به حساب می آیند. اگر کمر درد با درد همراه باشد و در سنین سالمندی اتفاق افتد چون ممکن است علامتی از آنوریسم آئورت باشد باید سریعا به اورژانس مراجعه شود.

برای دیسک کمر اغلب تشخیص کلینیکی است و نیاز به تشخیص پاراکلینیکی نیست. بعد از یک معاینه و یک شرح حال ساده، در صورتی که کمتر از سه ماه از این درد گذشته باشد می توان با دارو اما داروهای ضد التهابی درد را از بین برد ولی داروها باید به طور کامل مصرف شوند.

اگر درمان دارویی برای دیسک کمر کامل انجام نشود یا کامل انجام شده اما تاثیری نداشته باشد باید چکار کنیم؟ برای اینکه تشخیص دقیق تر شود نیاز به بررسی های بیشتر است. گرفتن MRI، آزمایش خون، و همچنین در دردهایی که به پا منتشر شده باید تست عصب گرفته شود تا وضعیت عصب سیاتیک بررسی شود. در صورتی که التهابی در عصب سیاتیک باشد می توان فرد را با همین وضعیت نگه داشت و عمل جراحی را برای او انجام نداد اما اگر تخریب عصب به صورت حاد صورت گرفته آخرین گزینه عمل جراحی است چون ممکن است فرد را فلج کند. تنها در 5 الی 10 درصد موارد نیاز به جراحی دیده می شود.

بین درمان دارویی و درمان جراحی دیسک کمر یک درمان دیگر هم وجود دارد که همان فیزیوتراپی است. فیزیوتراپی با گرما، سرما، کشش و ورزش های مخصوص ناحیه کمر و عضلات آن می تواند تا حدی درد فرد را تخفیف دهد تا نیاز به عمل جراحی نباشد.

همچنين ببينيد

نظر خود را بنویسید

عبارات توهين آميز منتشر نخواهد شد.
از نوشتن نظرات با حروف لاتين خودداری شود.